Πώς να παίζετε ΜΕ τα παιδιά σας (ή, αλλιώς, η παντοδυναμία του παιδιού που παίζει)

Αγαπητοί γονείς,
Αν είχα την ευκαιρία να σας ρωτήσω: «Παίζετε με τα παιδιά σας;», θα μου απαντούσατε όλοι με μια φωνή: «Φυσικά και παίζουμε!». Στην πραγματικότητα, όμως, οι περισσότεροι από εσάς δεν παίζετε ΜΕ τα παιδιά σας. Συνήθως, παίζετε κοντά, τριγύρω, μαζί αλλά όχι ΜΕ τα παιδιά σας.

 

Η πιο σημαντική δραστηριότητα της ημέρας, για κάθε παιδί προσχολικής ηλικίας, είναι το παιχνίδι. Μέσα από το παιχνίδι, τα παιδιά πειραματίζονται με το παίξιμο των ρόλων, τους συμβολισμούς, τη θέσπιση κανόνων και τη διαπραγμάτευση των κοινωνικών συνθηκών. Με το παιχνίδι, τα παιδιά αναπτύσσουν σιγά σιγά την ενσυναίσθηση, επεκτείνουν το λεξιλόγιό τους και δημιουργούν νέους συνδέσμους ανάμεσα στους νευρώνες του εγκεφάλου τους.

Κάθε παιδί πρέπει να σχεδιάζει μόνο του τις συνθήκες του παιχνιδιού του και να τις βασίζει στις θεωρήσεις του για τον κόσμο. Πολλές φορές, δυσκολεύεται να διαφοροποιήσει τη φαντασία από την πραγματικότητα. Η δυσκολία του αυτή, ωστόσο, του δίνει τη δυνατότητα να παίζει «βυθισμένο» στον κόσμο του παιχνιδιού του, με έναν τρόπο που δεν μπορούν να ακολουθήσουν οι ενήλικες:

-Οι μεγάλοι δεν μπορούν να περάσουν ατέλειωτες ώρες στον φανταστικό κόσμο μιας κούκλας. Το παιδί μπορεί.
-Οι μεγάλοι δεν μπορούν να τοποθετούν επί ώρες τα αυτοκινητάκια σε μια σειρά. Το παιδί μπορεί.
-Οι μεγάλοι δεν μπορούν να παραμείνουν για πολύ στο βασίλειο του φανταστικού. Το παιδί μπορεί.

 

Παρά ταύτα, αγαπητοί γονείς, ακόμα κι αν δεν μπορείτε να καταφέρετε αυτά που ανέφερα παραπάνω, το παιδί, σας προκαλεί να βρείτε τον τρόπο να το πετύχετε. Ο λόγος είναι απλός. Αν, πραγματικά, σας ενδιαφέρει να ρίξετε μια ματιά στο πώς «βλέπει το παιδί σας τον κόσμο» και να διαπιστώσετε τι είναι αυτό που μονοπωλεί το ενδιαφέρον του μια ορισμένη χρονική περίοδο, είναι ανάγκη να «μπείτε κι εσείς στο παιχνίδι».

Αν το καταφέρετε, προσπαθήστε να αντισταθείτε στον πειρασμό να βάλετε εσείς τους κανόνες του παιχνιδιού. Επίσης, θα ήταν λάθος να επιχειρήσετε να οδηγήσετε την φαντασία του παιδιού σας σε δικά σας μονοπάτια. Σας προειδοποιώ γιατί εμείς οι ενήλικες έχουμε την τάση να υπαγορεύουμε την πορεία του παιχνιδιού και όχι να μπαίνουμε στο παιχνίδι. Για παράδειγμα, όταν αποφασίζουμε να παίξουμε με το παιδί μας, λέμε: «Έλα να κάνουμε αυτό…» και αναλαμβάνουμε να σκεφτόμαστε εμείς στη θέση του παιδιού. Αυτό το τελευταίο είναι αντιπαιδαγωγικό. Όταν οι ενήλικες σκεφτόμαστε ενεργητικά στο παιχνίδι, τα παιδιά μετατρέπονται σε παθητικούς δέκτες. Γίνονται ακόλουθοι αντί για ηγέτες. Είναι σημαντικό, λοιπόν, οι γονείς να μην παίρνουν τον έλεγχο του παιχνιδιού.

 

Σας ακούω, τώρα, να αναρωτιέστε: «Τότε, πώς πρέπει να παίξω με το παιδί μου;»

Αγαπητοί γονείς, υπάρχουν 2 «βήματα» που πρέπει να ακολουθήσετε.

 

Βήμα 1ο: Παρακολουθώ από κοντά τη δραστηριότητα του παιδιού με το παιχνίδι και περιμένω να μου κάνει την πρόσκληση.

Υπάρχουν φορές που το παιδί σας θα προτιμήσει να παίξει μόνο του ή με άλλα παιδιά. Σεβαστείτε το. Μην επιβάλλετε την παρουσία σας ή τη συμμετοχή σας στο παιχνίδι γιατί, απλώς, κάτι τέτοιο δεν είναι ευγενικό. Είναι σαν να προσπαθείτε να γράψετε τη λίστα με τα ψώνια και έρχεται το παιδί σας και σας αρπάζει από το χέρι το στυλό. Να θυμάστε πως πάντα αποτελείτε πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί σας, σε κάθε έκφανση της ζωής, και το παιχνίδι δεν αποτελεί εξαίρεση. Τραβήξτε μια καρέκλα και καθίστε κοντά ή καθίστε επάνω στο πάτωμα σε κοντινή απόσταση και περιμένετε. Αν το παιδί θέλει να παίξει μαζί σας, θα σας καλέσει να παίξετε. Συνήθως, το παιδί βάζει ένα παιχνίδι στο χέρι σας ή σας περιλαμβάνει ως εταίρο στη συνομιλία.

Ωστόσο, κατά το διάστημα που περιμένετε για την πρόσκληση, αρχίστε να παρατηρείτε. Ο μόνος τρόπος για να ενσωματωθείτε με επιτυχία στο παιχνίδι, είναι να παρατηρήσετε με προσοχή τι ακριβώς κάνει. Το γεγονός ότι παίζει με τα Lego, δεν σημαίνει ότι χτίζει ένα σπίτι. Μπορεί να χτίζει έναν πύργο για να στεγάσει τους φανταστικούς του φίλους. Βοηθείστε το να χτίσει αυτό που έχει επιλέξει, για να ενθαρρύνετε τη δημιουργικότητα και να ενισχύσετε την πρωτοβουλία του.

 

Βήμα 2ο: Αφού έχω δεχθεί πρόσκληση να παίξω, αρχίζω τις ερωτήσεις.

Ρωτήστε ποιον θα υποδυθείτε και πώς μπορείτε να βοηθήσετε στο θέμα της κατασκευής (αν υποθέσουμε πως το παιδί παίζει με τα Lego). Να θυμάστε πως όταν ρωτάτε, προσφέρετε την δυνατότητα στο παιδί σας να διατηρήσει την δύναμή του στον φανταστικό του κόσμο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για το παιδί, αν σκεφτείτε πως το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, το παιδί σας δεν έχει δύναμη.

Τι εννοώ; Μα, για τα περισσότερα πράγματα που το αφορούν, αποφασίζουν άλλοι. Για παράδειγμα, άλλοι αποφασίζουν για το πότε θα ξυπνήσει, πότε θα φάει, τι θα φάει, ποιο είναι το πρόγραμμα της ημέρας κ.ά. Επομένως, η μόνη ευκαιρία του παιδιού για να έχει τον έλεγχο, είναι το παιχνίδι προσποίησης. Φανταστείτε, λοιπόν, πόσο καλό κάνει στην αυτοπεποίθησή του, όταν του επιτρέπετε να ηγείται στο παιχνίδι. Αυτό σημαίνει, ότι το παιδί θα παίρνει αποφάσεις και εσείς θα συμμορφώνεστε σύμφωνα με αυτές. Αυτό σημαίνει επίσης, πως κατ’ αυτόν τον τρόπο θα του δώσετε τη δυνατότητα να δοκιμάσει τις δυνατότητές του.

 

Αγαπητοί γονείς,

Κάθε φορά που παρατηρώ τα παιδιά σας να παίζουν, αισθάνομαι δέος. Είναι εντυπωσιακό το πόσο περισσότερο ικανά είναι από ό,τι πιστεύουμε ότι είναι. Σκέφτονται πράγματα που δεν θα μπορούσα ποτέ να φανταστώ και πάντα μας δείχνουν με ακρίβεια ποιες είναι οι δυνατότητές τους και πώς βλέπουν τον κόσμο γύρω τους. Τελικά, πιστεύω ακράδαντα πως τα παιδιά, μέσω του παιχνιδιού, επιτυγχάνουν το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξής τους και, ταυτόχρονα, μας προσφέρουν ένα παράθυρο, με θέα στον τρόπο που σκέφτονται.

 

Τότα Αρβανίτη-Παπαδοπούλου

Σχολική Σύμβουλος 23ης Περιφέρειας Π.Α.

Διδάκτωρ Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Αθηνών

M.A. in Education Πανεπιστημίου Lancaster

 

Scroll to Top